Maxeda gaat Praxis versterken met de winkels van Formido. Dat is de lezing van de formule-move die de retailer onlangs bekend maakte. Ondernemers krijgen een individueel aanbod en voor degene die bij Praxis passen, betaalt Maxeda de volledige ombouwkosten, exclusief de oude en nieuwe voorraden. Wat zijn de haken en ogen van deze operatie en wat kan het belang van Maxeda zijn?

Allereerst: de aandeelhouders van Maxeda zijn niet per se retailers maar ‘private equity’. Durfinvesteerders die het eigendom eigenlijk in hun maag gesplitst hebben gekregen van de vorige eigenaren, hun schuldenaren. Deze eigenaren van Maxeda willen Praxis en Formido verkopen, dat is geen geheim. Maar de kopers staan kennelijk niet in de rij.

Wie koopt een franchiseclub?

Voor Formido vindt Maxeda waarschijnlijk lastiger een koper dan voor Praxis. Formido is namelijk een franchise-club en daar zitten niet alle kopers op te wachten. Want wat koop je eigenlijk? Een serie franchisecontracten en een inkoopvolume plus riskante verplichtingen jegens franchisenemers? En tegelijkertijd krijg je daar franchisenemers bij. Dat zijn – niet zelden eigenwijze – zelfstandig ondernemers. Branchegenoot Intergamma weet daar alles van en zoekt momenteel bijvoorbeeld naar de nodige grip op de organisatie om de strategie uit te kunnen voeren die nodig is voor de toekomst van Gamma en Karwei.

Euretco gedroomde Formido-koper

Euretco – moeder van DGN Retail – de eigenaar van de DHZ-formules Multimate en Hubo – was lang de gedroomde kandidaat voor de overname van Formido. Deze club is gewend met franchisenemers te werken, Formido profileert zich in hetzelfde kwadrant als DGN’s Hubo en Multimate en de Formido-franchisenemers zouden zich er ook wel thuis voelen. Eind 2016 zag het er serieus naar uit dat dit hét huwelijk in DHZ zou worden. Persoonlijk verwedde ik er haast mijn autosleutels om met Maxeda-CEO Guy Colleau. Het was dat hij de weddenschap uit de weg ging.

Tegen Franse schenen

Formido-directeur Jan van den Ham en DGN-directeur Gertjo Janssen hadden het integratieplan zowat klaarliggen. Op het niveau van Formido en DGN leek het een één-tweetje. Maar op concern-niveau van hun moederorganisaties Euretco en Maxeda is het misgegaan.

Euretco’s algemeen directeur Steve Evers zag heus een match met Formido en ging in onderhandeling. Dat proces beschrijft hij met de metafoor van de aankoop van ‘een huis dat je wel zou willen hebben’. Bij ‘bezichtiging aan de binnenzijde’ zag hij veel zaken die hij wel wilde, maar ook veel ‘gebreken’ in Euretco’s optiek. Evers: “Denk aan eigen winkels en ‘niet-uit-de-balans-blijkende verplichtingen’. We waren niet in de positie om zulke risico’s te nemen. Daarom deden we een bod dat lager lag dan ‘face-value’ en rekening hield met de renovatiekosten.”

Details over dat bod wil Evers niet kwijt, maar in de wandelgangen is te horen dat Euretco miljoenen ‘toe’ zou hebben gevraagd. Die ‘Hollandse’ onderhandelingstactiek was echter een schop tegen de Franse schenen van de Maxeda -directie.

Infuus en eigen winkels

Maxeda kapte alle onderhandelingen af en startte met een ander scenario: de ombouw van de eerste Formido (Dronten) naar het Praxis-format. Intussen ruimde Formido-directeur Jan van den Ham het veld en werd hij ad-interim vervangen door operations-expert Frits Voorhout. In de loop van de tijd had Formido een aantal ondernemers financieel boven water gehouden en ‘op de lat’ geschreven. Ondernemerskredieten varieerden van een enkele openstaande fee tot wel negen ton, weet MIX uit betrouwbare bron. Bovendien had Formido inmiddels negentien ‘eigen winkels’ bij elkaar gesprokkeld; die waren van lieverlee in eigendom van de franchisegever gekomen.Faillissement geen optie

Formido verkopen aan Euretco gaat ‘m dus niet worden. Andere kopers zijn kennelijk niet zo makkelijk te vinden. De Formido-organisatie bracht in 2016 op zich een EBITDA van een paar miljoen op. Maar zonder de eigen winkels zou die exploitatie er heel anders uitzien. Zou een faillissement van de totale Formido-organisatie dan een optie zijn geweest om ‘goedkoop’ van de keten af te komen? Naar het schijnt stond een zogeheten ‘403-verklaring’ dat in de weg. Maxeda zou via die verklaring aansprakelijk zijn voor alle schulden van haar dochtermaatschappij Formido Bouwmarkten B.V..

Stekker uit Formido?

In ieder geval kiest Maxeda er nu voor om Praxis te versterken met de winkels van Formido. Zo luidt althans het persbericht. Je kunt ook zeggen: Formido uit te kleden ten gunste van Praxis. Op die manier zou Praxis beter verkoopbaar worden en zou Formido meer geld op kunnen brengen dan in een pure verkoop van de formule.

Hoe gaan ze dat doen? Welnu: “Maxeda heeft een plan opgesteld om de transitie per winkel optimaal te managen. Het merendeel van Maxeda’s eigen Formido winkels zal worden omgezet naar de Praxis formule. Het merendeel van de Formido franchisenemers zal ook een aanbod krijgen naar de Praxis formule over te gaan. De resterende winkels zullen worden gefaciliteerd in het onderzoeken van andere mogelijkheden. Echter, voor sommige winkels zal sluiting onvermijdelijk zijn.” Zo zegt Maxeda-CEO Guy Colleau het in een persbericht.

Maxeda betaalt ombouw

Uit gesprekken met Formido-ondernemers bleek MIX (gecheckt bij Maxeda: bevestigd noch ontkend) dat een termijn van twee tot twee tot drie jaar wordt genoemd voor de ombouwoperatie en het afwikkelen van de Formido-formule. Ook dat Maxeda de ombouw van de passende winkels helemaal betaalt. Van de borden aan de gevel tot aan de shirtjes van de medewerkers. En dat Maxeda de totale ombouwkosten op € 30 mln schat. Bovendien zou Praxis hopen op een overstap van 70% van de Formido-winkels. Als die echt allemaal overgaan, voorziet het budget van € 30 mln in zo’n € 500.00 per winkel. Dat is volgens kenners niet per se heel veel geld voor een complete ombouw inclusief interieur en exterieur, het kassa-systeem etcetera. Zelfs als je weet dat de voorraad – de oude van Formido en de nieuwe van Praxis – het pakkie-aan van de ondernemer zelf is.

Formido’s in de schuld

Maar… om hoeveel ondernemers en winkels van Formido gaat het dan? En wat doet Maxeda met de ondernemers die ‘op de lat staan’? In financiële kringen weet men dat venture capital – als de eigenaren van Maxeda – openstaand geld waarvan de betalingstermijn verstreken is, gewoonlijk beschouwen als ‘wég’. Met een goede Formido-winkel die goed in het Praxis-netwerk past, zullen ze – afhankelijk van de hoogte van die schuld – best willen dealen. Als het echter om een winkel gaat die niet bij Praxis past qua rendement of locatie, is het denkbaar dat Maxeda de schuld zal opeisen. Ook al kan dat de betreffende ondernemer misschien de kop kosten.

Goede en slechte Formido’s

Dan de andere winkels. Formido heeft – zoals iedere retailketen – winkels die het goed doen en winkels die het minder goed doen. Wil Maxeda die laatste winkels ook bij Praxis aansluiten? En wat zullen ze doen met de goede Formido’s die wel bij Praxis willen maar niet kunnen omdat ze in het verzorgingsgebied van een bestaande Praxis liggen?

Als het om een Formido in de tuin van een filiaal van Praxis gaat, zou Maxeda dat als eigenaar nog voor lief kunnen nemen. Al moet de Formido-franchisenemer in kwestie zich ook afvragen in welke mate het kannibalisme ten laste gaat van zijn filiaal-buurman-Praxis of ten laste van zijn eigen omgebouwde winkel. Nog veel lastiger wordt het bij een Formido-ombouw in het postcodegebied van een franchisenemer van Praxis.

Dubbel gevaar voor Maxeda

Juist in die gevallen schuilt een dubbel gevaar voor Maxeda: heibel met bestaande Praxis-franchisenemers. En zorgplicht-claims van Formido-franchisenemers die een gezonde winkel hebben, maar eenzijdig geconfronteerd worden met de opzegging van hun formule.

Uit eerdere – off the record – gesprekken leerde MIX dat er ongeveer 25 Formido’s zijn die op zich gezond draaien maar qua locatie niet bij Praxis passen. Bij wijze van escape heeft Maxeda al aan zijn franchisenemers toegezegd mee te zullen denken (‘faciliteren in het onderzoeken’) bij een gewenste overstap naar een andere formule. Zo nemen ze de franchisenemers de zorgplicht-wind uit de zeilen.

Formido-naam blijft van Maxeda

Maar wat als er ondernemers zijn die beslist Formido willen blijven? Of ondernemers die niet over kúnnen naar Praxis en ook niet naar een ander? Het is de vraag wat de merknaam Formido waard is zonder het bijbehorende winkel- en omzetvolume. Zolang Maxeda de naam in bezit houdt, kan daar in ieder geval niemand mee aan de haal gaan en wordt het een spel van de langste adem. Euretco – of een andere overnemer – kan de formule en de bijbehorende contracten niet bemachtigen. En de blijvende Formido-ondernemers kunnen zelf ook niet met de naam doorgaan, want die blijft dus bij Maxeda.

Geen andere keuze?

Daarmee laat Maxeda veel Formido’s eigenlijk geen andere keuze dan over te stappen naar Praxis. Totdat de laatste twijfelaars overgestapt zijn, is het in het belang van Maxeda om die escape dicht te houden via het eigendom van de Formido-naam. Het is dan maar de vraag hoe ver je als franchisegever kunt gaan in het ‘bezuinigen’ op je formule-ondersteuning. Maxeda belooft een zorgvuldig proces en zal de eigen vestigingen van Formido het laatst ombouwen naar Praxis. Dat geeft ook de allerlaatste franchise-Formido nog de formule-body die nodig is voor zijn ondersteuning.

De rekensom van Guy?

Zorgvuldigheid en mooie plannen voor Formido-franchisenemers ten spijt. De aandeelhouders van Maxeda hebben uiteindelijk waarschijnlijk één belang: Brico, Praxis en Formido voor zo veel mogelijk geld verkopen. We rekenen even mee met de mogelijke som van CEO Guy Colleau.

We rekenen even in grote getallen. Als er vijfendertig Formido’s overstappen naar Praxis, levert dat daar al snel een EBITDA-groei op van enkele miljoenen. Reken gemakkelijk op een ton per jaar per franchise-winkel en nog veel meer voor de eigen winkels. En zie dat je de kosten van het hoofdkantoor van Formido (ongeveer € 6 mln) en het marketingbudget (ongeveer € 6,5 mln) grotendeels kunt besparen.

Ombouw betaalt zichzelf
Met een groei met 35 vestigingen wordt Praxis bovendien de grootste DHZ-keten van Nederland: een wens die Colleau klip en klaar uitsprak tegenover de Formido-franchisenemers. Die positie maakt Praxis beter verkoopbaar.
Bij de verkoop levert een EBITDA-groei van – de boven berekende – € 4 mln een factor 7 of 8 op als meerprijs. Dan weten we meteen waar Maxeda het ombouwbudget van € 30 mln vandaan haalt. Sterker nog: die ombouwinvestering schrijft het concern af en komt niet eens in beeld bij de EBITDA (winst voor afschrijvingen en belastingen).

Formido betaalt Praxis-rekening
Met een waardegroei voor Praxis van € 4 mln x 7 of 8 bij aansluiting van 35 Formido-winkels, maakt Maxeda sowieso al de EBITDA-waarde van de complete Formido-organisatie goed.
Die EBITDA bedroeg ongeveer € 2 mln tot € 2,5 mln en is bij verkoop van een franchise-organisatie als Formido misschien een factor 4 waard. Als deze rekensom klopt, is het Maxeda misschien helemaal niet te doen om álle franchisenemers.

Is dit de laatste ombouw?
Maar stel dat de Formido’s dadelijk omgebouwd zijn en Maxeda daarna Praxis verkoopt? Bijvoorbeeld aan Kingfischer (Castorama, B&Q, Brico Depot, Screwfix), Adeo (Leroy Merlin, Brico Center, Bricoman), True Value, Bunnings of Bricorama (nu franchisenemer van Gamma en Karwei)?
Moeten de onder­nemers hun winkels dan opnieuw ombouwen?
Wie betaalt dat dan? En wat gebeurt er met het ombouwbudget dat Maxeda de Formido’s nu belooft? Zal vast geen schenking zijn, maar een vrijval-lening die we uit de supermarktwereld kennen. Welke zekerheden staan daar tegenover? En wat is de kans dat die straks alsnog een molensteen om de nek van de ondernemers wordt?

Uit de lucht gegrepen?
Let op: dit artikel is een combinatie van feiten en speculaties en schetst een mogelijk scenario van Maxeda’s bedoelingen. Punten die niet feitelijk bevestigd zijn, zijn echter niet uit de lucht gegrepen. Ze zijn tenminste een ‘educated guess’, maar meestal gebaseerd op uitspraken van betrouwbare bronnen uit de Formido-organisatie als geheel en kringen daar dicht omheen. MIX heeft het artikel aan Maxeda voorgelegd, maar de organisatie gaf inhoudelijk geen commentaar.