Kan de bouwgroothandel meer omzet halen uit persoonlijke beschermingsmiddelen?

Themaverhalen kwamen voorheen tot stand op basis van een stelling, aangevuld met reacties uit de markt. Nu pakken we dat anders aan: de introductie is gebaseerd op een interview met een deskundige, ditmaal Frank Verhoef, woordvoerder van de Arbeidsinspectie.

Op de site van de Arbeidsinspectie staat dat werkgever en medewerker beide verantwoordelijk zijn voor het correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s). Hoe werkt dat bij een zzp’er, zoals een vakman met een eigen klusbus?

Frank Verhoef: “Bij een zzp’er vallen werkgever en werknemer samen. De zelfstandige is dus volledig verantwoordelijk voor de keuze, het gebruik en het onderhoud van PBM’s. Waar een werkgever normaal zorgt voor beschikbaarheid, instructie en toezicht, moet de zzp’er dit zelf regelen: bepalen wat nodig is, aanschaffen en controleren of middelen nog veilig zijn.

Een opdrachtgever heeft wel een rol in het bieden van een veilige werkomgeving, bijvoorbeeld door risico’s op de werkplek te beperken. Maar het dagelijks gebruik van PBM’s ligt bij degene die het werk uitvoert en bij een zzp’er dus volledig bij hemzelf.”

Hoe wordt gecontroleerd of PBM’s nog goed passen en voldoende beschermen?

“Dit gebeurt volgens richtlijnen van fabrikant en werkgever, of – bij zzp’ers – door de gebruiker zelf. Controle begint met een visuele inspectie op beschadigingen. Daarnaast is de pasvorm cruciaal: een losse helm of slecht afsluitende gehoorbescherming biedt onvoldoende bescherming.

PBM’s hebben vaak een maximale gebruiksduur of vaste keuringsmomenten. Werkgevers organiseren dit en houden toezicht, terwijl werknemers gebreken moeten melden. Voor zzp’ers geldt dat zij dit zelf moeten controleren en tijdig vervangen.”

Krijgen medewerkers instructies over gebruik en onderhoud?

“Ja, dat is verplicht volgens de Arbowet. Werknemers moeten weten waarom PBM’s nodig zijn en hoe ze gebruikt en onderhouden worden. Dit gebeurt vaak via toolboxmeetings of trainingen. Zzp’ers moeten deze kennis zelf opdoen, bijvoorbeeld via fabrikantinstructies of vakrichtlijnen. Juist zonder werkgever is eigen verantwoordelijkheid hierin extra belangrijk.”

Kun je voorbeelden geven van verschillende PBM’s voor hetzelfde risico?

“De keuze hangt af van de aard en intensiteit van het risico. Bij lawaai kunnen oordoppen volstaan bij korte blootstelling, terwijl oorkappen beter zijn bij langdurig of zwaar geluid. Bij werken op hoogte kan een helm voldoende zijn tegen vallende objecten, maar bij valrisico is aanvullende valbeveiliging nodig. Het gaat dus niet alleen om bescherming, maar om de juiste keuze per situatie.”

Wat zijn aandachtspunten bij slijtage of veroudering?

“Slijtage vermindert de effectiviteit van PBM’s. Let op scheurtjes, vervorming, verkleuring of verharding. Ook factoren zoals UV, vocht en warmte spelen een rol. Veel PBM’s hebben een houdbaarheidsdatum en moeten tijdig worden vervangen of gekeurd. Werkgevers stellen richtlijnen op en werknemers signaleren problemen. Zzp’ers dragen hierin opnieuw zelf de volledige verantwoordelijkheid.”

Hoe kunnen lezers van MIXpro ondersteuning bieden bij de voorlichting aan hun klanten, zoals aannemers en zzp’ers?

“Een effectieve stap is om veiligheid standaard onderdeel te maken van het verkoopgesprek. Door gerichte vragen te stellen – zoals waarvoor een product wordt gebruikt en onder welke omstandigheden – kunnen medewerkers risico’s signaleren en direct passende PBM’s adviseren. Zo wordt veiligheid een logisch onderdeel van het aankoopproces.

Daarnaast is het belangrijk om klanten te verwijzen naar betrouwbare informatiebronnen, zoals het Arboportaal en de Nederlandse Arbeidsinspectie. Dit helpt misinformatie te voorkomen en biedt toegang tot actuele richtlijnen. Praktisch kan dit via flyers, QR-codes, facturen of websites.

Ook interne kennis is essentieel. Medewerkers hoeven geen specialisten te zijn, maar basiskennis van veelvoorkomende risico’s – zoals stof, lawaai, werken op hoogte en gevaarlijke stoffen – maakt het mogelijk om gericht advies te geven. Dit kan via korte trainingen, toolboxmeetings of samenwerking met leveranciers. Zo ontstaat een sterke combinatie van productkennis en veiligheidsbewustzijn.”

Ronald de Reeder, commercieel directeur Snickers Workwear en Solid Gear Footwear:

“Bij Snickers Workwear en Solid Gear Footwear draait het niet alleen om comfort, maar vooral om functionele veiligheid en duurzaamheid. Die combinatie is essentieel om gebruikers echt te beschermen. PBM’s doen hun werk alleen als ze correct worden gekozen, gedragen en onderhouden. Veiligheid zit dus niet alleen in het product, maar ook in de informatie eromheen.

Daarom stellen wij trainingen verplicht voor onze verkooppunten. Dat is een bewuste keuze. Ook voor onlineverkooppunten geldt dat een goed bereikbare klantenservice essentieel is. Onjuiste of onvolledige veiligheidsinformatie kan leiden tot letsel. Zeker bij multinormkleding kan gebrekkig advies zelfs levensbedreigend zijn. Hoewel de eindgebruiker zelf verantwoordelijk is voor de keuze van PBM’s, is deskundig advies onmisbaar. Veiligheid mag nooit gebaseerd zijn op aannames.

In de kleinzakelijke markt, zoals zzp’ers en bedrijven tot circa twintig medewerkers, is de inkoper vaak ook gebruiker. Naast veiligheid speelt imago een rol en worden risico’s bij lassen, slijpen of werken met open vuur nog te vaak onderschat. Men werkt dan in gewone werkkleding, tot het misgaat - met grote gevolgen. Goed advies bij aankoop is daarom cruciaal, zodat de juiste PBM’s niet alleen worden gekocht, maar ook daadwerkelijk worden gebruikt voor, tijdens en na het werk.

Duurzaamheid speelt ook een rol: versleten of te vaak gewassen kleding beschermt onvoldoende en moet worden vervangen. Een goede pasvorm is essentieel, omdat slecht passende PBM’s minder goed functioneren en minder worden gedragen. Veilig werken begint met een risicoanalyse: waar werk ik, hoe werk ik en welke bescherming is nodig?

Om de veiligheid in de keten te versterken, investeren wij in training bij klanten, in ons Experience Center en bij partners. Training draagt kennis over, bouwt vertrouwen op en biedt ruimte voor vragen en praktijkcases. Met train-de-trainerprogramma’s houden wij kennis actueel en zorgen wij dat die wordt doorgegeven.

Het belangrijkste blijft het stimuleren van vragen: in veiligheid bestaan geen domme vragen, alleen gemiste kansen om risico’s te voorkomen. Dat vraagt om een cultuur waarin mensen zich vrij voelen om onzekerheden te delen en elkaar aan te spreken. Alleen zo ontstaat een veilige werkomgeving waarin leren centraal staat en fouten worden gebruikt om processen te verbeteren. Uiteindelijk gaat het erom dat iedereen elke dag weer gezond en veilig naar huis gaat.”

Mark Evenhuis, Bouwmaat Groningen:

“Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn bij ons inmiddels een wezenlijk onderdeel van het assortiment geworden. Waar klanten vroeger vooral kwamen voor gereedschap en ijzerwaren, nemen ze nu steeds vaker direct hun veiligheidsproducten mee. We hebben dat volledig geïntegreerd: van gehoor- en oogbescherming tot helmen, handschoenen en werkkleding. Zelfs een paskamer hoort daar inmiddels bij, zodat mensen ter plekke kunnen passen.

Die ontwikkeling biedt duidelijke verkoopkansen. Klanten willen gemak: één adres waar ze alles kunnen regelen. Zeker zzp’ers nemen beschermingsmiddelen gewoon mee met hun andere aankopen. Tegelijkertijd zien we dat het aanbod breder en aantrekkelijker wordt. Veiligheidsschoenen zijn allang niet meer alleen zwart en functioneel, maar ook moderner en comfortabeler.

Daarnaast spelen we een rol in bewustwording. Via acties, folders en advies aan de balie attenderen we klanten op het belang van bescherming. Ook tijdens klantavonden komt dit aan bod. Zo groeit niet alleen het assortiment, maar ook de vraag. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn daarmee uitgegroeid tot een belangrijke en kansrijke productgroep binnen de bouwmaterialenhandel.”
 
Opvallende constatering bij ons ‘rondje langs de velden’: de bouwmaterialenhandel en ijzerwarenspeciaalzaken maken serieus werk van PBM’s. Bij Mastermate staat het onderwerp sinds het tweede kwartaal nadrukkelijk op de kaart.

Ronald Otten, BMN Nijkerk: 

“Wat we hier duidelijk zien, is dat persoonlijke beschermingsmiddelen steeds belangrijker worden binnen ons assortiment. In ons nieuwe filiaal hebben we daar ook echt ruimte voor gemaakt, met een uitgebreid aanbod en zelfs een paskamer. Klanten kunnen hier dus direct werkkleding en veiligheidsschoenen passen.

Vooral zzp’ers spelen daarin een grote rol. Zij willen efficiënt werken en niet langs meerdere adressen rijden. Als ze bij ons hun bouwmaterialen halen, is het logisch dat ze ook meteen een helm, schoenen of andere bescherming meenemen. Dat gemak maakt voor hen echt het verschil en biedt voor ons een duidelijke verkoopkans.

Daarnaast verandert de vraag. Waar het vroeger vooral functioneel en basic was, willen klanten nu ook dat producten er goed uitzien. Veiligheidsschoenen en kleding worden steeds moderner, en ook bedrukte werkkleding met een eigen logo is in trek. Daar spelen we op in met nieuwe lijnen en extra service.

Het assortiment groeit dan ook snel, van helmen tot gehoorbescherming en kleding. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn daarmee uitgegroeid tot een volwaardige en kansrijke productgroep binnen onze vestiging.”
In toenemende mate is te zien dat je zonder gecertificeerde persoonlijke beschermingsmiddelen niet welkom bent op een bouwlocatie.

Gerben van Leuken, Mastermate Gennep: 

“Binnen Mastermate hebben we persoonlijke beschermingsmiddelen sinds het tweede kwartaal nadrukkelijk als thema op de kaart gezet. Het idee is om klanten – met name zzp’ers – niet alleen bouwmaterialen te laten meenemen, maar ook meteen een helm, gehoorbescherming of handschoenen. Dat ‘one-stop-shop’-­principe biedt duidelijke verkoopkansen.

We ondersteunen dit met e-learning voor medewerkers, zodat zij klanten beter kunnen adviseren. Je ziet dat het begint te landen: klanten nemen vaker iets extra’s mee, zeker als je het onder de aandacht brengt of aantrekkelijk prijst. Daarnaast groeit de bewustwording op de bouwplaats, waar PBM’s steeds vaker verplicht zijn. Dat helpt ook de vraag te stimuleren.

Het is nog pril, maar de eerste signalen zijn positief en de potentie is duidelijk.”

Bas van den Beukel, managing director Buckler Boots

“Veiligheidsschoenen behoren tot de meest basale persoonlijke beschermingsmiddelen: je trekt ze aan en ze moeten simpelweg goed zijn. In tegenstelling tot complexere PBM’s is het gebruik vrij vanzelfsprekend, terwijl de veiligheid vooral in de normering zit. Die normering vormt de kern. Veiligheidsschoenen vallen binnen Europese klassen, van S1 tot en met S7, waarbij een S3-schoen in de praktijk al voldoende is om op vrijwel elke bouwplaats te mogen werken. Dat maakt het overzichtelijk: met de juiste classificatie zit je meestal goed, ongeacht de werkzaamheden.

In de praktijk wordt het ingewikkelder door de markt en handhaving. Er komt steeds meer aanbod via onlinekanalen buiten de EU, die ook rechtstreeks verzenden (voornamelijk vanuit Azië), waaronder producten die niet of nauwelijks gecertificeerd zijn. Een CE-markering is eenvoudig te kopiëren, maar garandeert niet dat een product echt voldoet. Tegelijkertijd is de capaciteit voor toezicht beperkt, waardoor niet alles gecontroleerd kan worden.

Juist daarom is de rol van de bouwmaterialenhandel en ijzerwarenspeciaalzaken cruciaal. Zij staan direct in contact met de eindgebruiker en fungeren als eerste aanspreekpunt. Van hen mag worden verwacht dat zij niet alleen gecertificeerde producten aanbieden, maar ook actief voorlichten over de juiste keuze en het correcte gebruik. In een verkoopgesprek zou het normaal moeten zijn om te vragen naar de toepassing: wordt er op hoogte gewerkt, in natte omstandigheden of met zware materialen? Die context bepaalt immers welk type schoen geschikt is. Door die adviserende rol serieus te nemen, kunnen zij een belangrijke bijdrage leveren aan veiligheid op de werkvloer. Dat is niet altijd eenvoudig: een zzp’er heeft vaak uiteenlopende werkzaamheden, van werken op hoogte tot een kleine verbouwing.

Daarnaast ligt er verantwoordelijkheid bij fabrikanten en distributeurs om transparant te zijn over certificering en kwaliteit. Bij betrouwbare partijen zijn die gegevens vrij toegankelijk. Voor de eindgebruiker betekent dit dat kopen via erkende kanalen essentieel is. Bewustwording blijft daarbij de sleutel: goede veiligheidsschoenen verkleinen aantoonbaar het risico op letsel, maar alleen als de juiste keuzes worden gemaakt en het belang ervan echt wordt ingezien.”